Early Years Toolkit

Y Canllaw Hyfforddiant Toiled

Y canllaw newydd, a gefnogir gan y Llywodraeth i bryd a sut i roi hyfforddiant tolied i’ch plentyn

Potty training is an important milestone in your child's development. We understand that all children develop at their own pace, but research shows it's best for your child's bowel and bladder health to stop using nappies, including reusable nappies, pull-ups and training pants, between 18 and 30 months.

It's really important that children are out of all nappies well in advance of starting Reception year in school. The only exception should be children with a diagnosed medical need, such as a bladder or bowel condition.

Being out of nappies not only helps children to feel confident, healthy and part of the group, it also means teachers can spend more time teaching and supporting children's development in other ways.

Sut ydw i’n gwybod pryd i ddechrau?

Gall bron pob plentyn ddysgu bod yn lân a sych â’r cymorth cywir, gan gynnwys plant ag anghenion ac anableddau addysgol, arbennig (SEND). Gall fod angen amser a chymorth ychwanegol ar blant ag anghenion synhwyraidd.

Dylai hyfforddiant toiled gael ei weld fel proses ac nid digwyddiad unigol. Mae’n digwydd dros amser a gall plant ymarfer eistedd ar boti neu doiled pan allant eistedd i fyny’n annibynnol.

Research shows it's best for your child's bowel and bladder health to stop using nappies between 18 and 30 months. Even if your baby or child has SEND, you don't need to wait to start toilet training.

Mae hyfforddiant toiled yn ymwneud â sgiliau dysgu, a gall y rhain gael eu dysgu â chymorth ychwanegol a/neu drefn eglur. Yr hiraf yr arhoswch, yr anoddaf y gall fod i’ch plentyn ddysgu’r drefn newydd a theimlo’n hyderus heb gewynnau.

Bydd rhai plant yn dangos arwyddion ei bod hi’r adeg gywir i stopio defnyddio cewynnau. Er enghraifft, gallant wybod a dweud wrthych pryd maen nhw’n gwneud dŵr ac y bydd y bwlch rhwng gwneud dŵr yn awr o leiaf. Ond ni fydd llawer o blant yn dangos arwyddion clir ac ni fydd y rhan fwyaf byth yn gofyn am stopio gwisgo cewynnau, yn enwedig os ydynt yn gwisgo cewynnau tafladwy neu rai tynnu i fyny sydd wedi’u cynllunio i’w cadw’n teimlo’n sych.

Sicrhewch nad yw eich plentyn yn rhwym – dylai fod yn gwneud pŵ meddal yn rheolaidd (o leiaf bob yn eilddydd). Os ydych yn meddwl y gallai’ch plentyn fod yn rhwym, mae’n bwysig i gael cymorth â hyn cyn stopio cewynnau.

Oeddech chi’n gwybod?

• Every year, £400 is spent by British families on nappies and wipes alone - potty training earlier would save you all of that.
• Around 3 billion disposable nappies end up in UK landfill sites each year - each one can take up to 500 years to decompose
• More than £60m is spent per year by UK local authorities ar gael gwared â chewynnau. Mae hyfforddiant toiled yn helpu lleihau effaith amgylcheddol.

Paratoi

For many children, it's helpful to bypass the potty altogether and focus on using the toilet (with an appropriate seat, step and rails) instead. Not only does this get the child used to the environment of the bathroom for toileting, but it also helps to remove an additional transitional step by removing the need to then go from potty to toilet.

Ond naill ai’n dewis dechrau â photi neu fynd i’r toiled yn syth, mae llawer o bethau y gallwch eu gwneud i helpu eich plentyn baratoi i stopio gwisgo cewynnau. Gallwch ddechrau paratoi cyn gynted â bod eich plentyn yn gallu eistedd i fyny heb gymorth.

1. Newidiwch gewynnau cyn gynted â’u bod yn wlyb neu wedi’u baeddu
Mae hyn yn dysgu eich babi ei bod yn iach i fod yn lân a sych. Os gallwch chi, newidiwch ei gewyn yn yr ystafell ymolchi i’w helpu i gysylltu a gwneud dŵr a phŵ.

2. Cyflwynwch eich plentyn i boti neu doiled
trwy ddarllen rhai o’r llyfrau poti gwych sydd ar gael gyda’ch plentyn, gan helpu i’w hoff ddol neu degan gael ‘tro’ arno ac yna ei annog i eistedd arno ei hun.

3. Gall ymarfer eistedd ar boti neu doiled
can begin once they have been introduced to the potty or toilet, building up to several times a day.

4. Anogwch ddeiet a chymeriant hylif iach
Rhowch ddeiet i’ch plentyn sy’n cynnwys ffibr (e.e. ffrwyth, llysiau a bara brown) i helpu osgoi rhwymedd, sy’n gallu gwneud hyfforddiant toiled yn anoddach.

5. Yfed digon o ddŵr
wedi’i rannu rhwng 6-8 diod wedi’u gwasgaru’n wastad trwy gydol y dydd. Wrth gyflwyno bwydydd solet, cynigiwch ddŵr mewn cwpan.

Mae’n ymdrech tîm

Os yw eich plentyn mewn meithrinfa, sefydliad cyn ysgol, gyda gofalwr plentyn neu’n derbyn gofal yn rheolaidd gan eich rhieni, ffrindiau neu deulu arall, siaradwch â nhw a thrafodwch sut y byddwch yn gweithio gyda’ch gilydd i gynorthwyo taith hyfforddiant toiled eich plentyn.

Cytunwch ar y camau y byddwch oll yn eu cymryd a gofynnwch iddynt eich cynorthwyo chi a’ch plentyn. Darparwch ddigon o ddillad sbâr a rhowch wybod iddynt am unrhyw arwyddion rydych wedi sylwi arnynt y gallai fod angen ar eich plentyn i ddefnyddio’r poti neu doiled. Bydd y cysondeb hwn yn helpu eich plentyn i ddysgu’n gyflymach.

Beth fydd ei angen arnaf?

• Poti (neu fwy nac un) a/neu sedd hyfforddiant toiled a gris i gefnogi ei draed/thraed. Dylai’r gris fod yn ddigon uchel pan mae’n eistedd ar y toiled, bod pengliniau’r plentyn fod yn uwch na’i gluniau.
• Dillad isaf neu ddillad isaf hyfforddiant defnydd ailddefnyddiadwy.

Gair i gall

• Newidiwch gewynnau yn sefyll ar y llawr (cyn gynted ag y gall eich plentyn sefyll yn annibynnol) mewn ystafell ymolchi a chynhwyswch ef/hi yn y broses (e.e. fflysio pŵ, golchi dwylo, gwthio trowsus a chewynnau tynnu i fyny i lawr a thynnu yn ôl i fyny).
• Rhoi amser heb gewyn yn rheolaidd. Rhowch gynnig ar hyn ar ôl iddo/iddi wneud dŵr neu bŵ fel y gall brofi’r teimlad o fod heb gewyn. Helpwch ef/hi i wisgo’r cewyn ar ôl hanner awr i’w gadw/chadw yn lân a sych.
• Siaradwch am ddŵr a phŵ mewn ffordd ffeithiol.
• Gwnewch i’r ystafell ymolchi deimlo’n gyfforddus i’ch plentyn, yn enwedig os oes gan eich plentyn anawsterau prosesu synhwyraidd. Er enghraifft, os yw eich plentyn yn canfod sŵn fflysio’r toiled yn llethol, rhowch gynnig ar ddefnyddio amddiffynwyr clustiau yn yr ystafell ymolchi.
• Gall rhai plant fod yn sensitif i arogleuon toiled. Ceisiwch gael lafant, mintys neu burwr aer yn yr ystafell ymolchi.
• Gwisgwch ddillad sy’n haws i’w tynnu i lawr, (e.e. mae trowsus loncian neu legins) yn hytrach na throwsus â botymau (e.e. jîns), neu sgertiau â theits, sy’n anoddach i’w dad-wneud pan mae’n bryd mynd i’r ystafell ymolchi, yn syniad gwych! Mae’n well gan rai plant fynd heb dillad o’r canol i lawr yn yr ychydig ddyddiau cyntaf ar ôl iddynt stopio defnyddio cewynnau.

Stopio cewynnau

Cyn gynted â’ch bod wedi paratoi ac ymarfer, mae’n bryd stopio defnyddio cewynnau yn ystod y dydd. Dewiswch amser sy’n gweithio i’ch teulu, pan fydd bywyd yn gymharol ddigyffro, heb newidiadau na tharfiadau mawr.

Os oes gan eich plentyn broblemau iechyd sy’n effeithio ar ei goluddyn a/neu bledren fel rhwymedd neu heintiad pledren, datryswch y problemau hynny cyn i chi gael gwared â chewynnau.

1. Dywedwch wrth eich plentyn beth sy’n digwydd 
Rhowch wybod iddi/iddo ei bod/fod yn dweud hwyl fawr i gewynnau ac esboniwch beth mae defnyddio’r poti neu doiled yn ei olygu.

2. Gan ei bod/fod allan o gewynnau nawr, gwyliwch am arwyddion fod angen iddi/iddo fynd ac yna arweiniwch hi/ef at y poti:

• Mae’n dweud wrthych ei bod/fod yn gwneud dŵr neu fod angen gwneud dŵr arni/arno.
• Mae’n gwybod ac yn dweud wrthych pan mae’n wlyb neu’n fudr.
• Bod yn aflonydd, mynd yn dawel, neu straenio (a allai eddrych fel gwneud ystumiau).

Pan welwch arwydd, arweiniwch ef/hi at y poti neu doiled ac anogwch ef/hi i roi cynnig arni. Ceisiwch osgoi cymell neu ofyn i’ch plentyn yn rhy aml os oes angen iddi/iddo ddefnyddio’r poti. Anogwch fechgyn i eistedd i wneud dŵr yn enwedig tra’u bod yn cael hyfforddiant toiled. Mae’n eu helpu i deimlo wedi ymlacio mwy ac os oes angen pŵ arnynt hefyd, bydd yn eu hannog i fynd.

Os oes angen cymorth ar eich plentyn â chyfathrebu, gallwch ddefnyddio arwyddion Makaton, darluniau neu ffotograffau o’r toiled ac ati. Dewiswch un fydd yn helpu eich plentyn i adnabod ei bod yn bryd defnyddio’r poti neu doiled.

3. Rhowch lawer o ganmoliaeth ac anogaeth!
Dathlwch bob ymdrech a llwyddiant, ni waeth pa mor fach. Canmolwch eich plentyn am eistedd ar y poti neu doiled – mae unrhyw ddŵr neu bŵ yn fonws!

4. Helpwch eich plentyn i ddysgu sgiliau newydd
Dysgwch eich plentyn i sychu ei ben ôl, fflysio’r toiled, golchi ei ddwylo, a dewis ei ddillad isaf ei hun. Mae hyn yn helpu adeiladu hyder ac ymdeimlad o reolaeth. Dylai plant allu sychu eu hunain erbyn yr adeg maen nhw’n dechrau dosbarth Derbyn.

5. Byddwch yn gyson
Cyn gynted â bod eich plentyn yn dechrau defnyddio dillad isaf yn ystod y dydd, bydd bod yn gyson yn helpu eich plentyn i ddysgu’n gyflymach. Gall fod yn ddryslyd i blentyn os, er enghraifft, yw’n troi yn ôl at ddefnyddio cewynnau pan mae’n mynd allan.

Gair i gall

• Gall y newid o gewynnau i ddillad isaf deimlo’n rhyfedd. Sicrhewch fod gennych opsiynau o siapiau, lliwiau, ffabrig a ffit gwahanol wrth law os teimlwch y gall eich plentyn ganfod y newid hwn yn heriol.
• Os yw’ch plentyn yn cael trafferth i eistedd ar y poti yn ddigon hir, rhowch gynnig ar ganu cân neu darllenwch stori gyda’ch gilydd. Anogwch ef/hi i aros ar y poti neu doiled hyd bod y gân neu lyfr wedi gorffen.
• Peidiwch â chynhyrfu â damweiniau: Glanhewch gyda’ch gilydd, argoffwch ef/hi’n dyner am y poti neu doiled, a symudwch ymlaen. Os nad ydych yn ffysio pan mae’n cael damwain , ni fydd yn teimlo’n orbryderus a phoenus, ac mae’n fwy tebygol o fod yn llwyddiannus y tro nesaf.
• Byddwch yn barod pan fentrwch chi allan: Os gallwch aros gartref am y cwpwl dyddiau cyntaf gallech ei chael hi’n haws, ond pan ewch chi allan, ewch â digon o newidiadau dillad. Gallai poti teithio a leiniwr sedd car golchadwy, amsugnol fod o gymorth.

Mynd heb gewyn ar adeg cwsg bach ac yn y nos

Cyn gynted â bod eich plentyn wedi stopio defnyddio cewynnau yn ystod y dydd, mae’n bryd meddwl am adegau cwsg bach. Bydd bod heb gewyn ar adegau cwsg bach yn helpu paratoi eich plentyn i fod yn sych yn y nos.

Dechreuwch trwy ei annog i ddefnyddio’r toiled neu boti ychydig cyn adeg cwsg bach ac eto pan mae’n deffro. Pan sylwch fod y cewyn yn aros yn sych o leiaf rhywfaint o’r amser, stopiwch ddefnyddio un yn llwyr ar adeg cwsg bach.

Mae bod yn sych yn y nos fel arfer yn digwydd ar ôl i blant gael hyfforddiant toiled yn ystod y dydd. Mae’r rhan fwyaf o blant yn sych yn y nos erbyn 5 oed, ond i rai gall gymryd mwy o amser.

Helpwch eich plentyn i ddod yn sych yn y nos drwy:

1. Sicrhau ei bod/fod yn defnyddio’r toiled neu boti ar adeg mynd i’r gwely, hyd yn oed os yw’n mynd i fod yn gwisgo cewyn i gysgu.
2. Stopiwch gael diodydd awr cyn amser gwely.
3. Sicrhewch drefn amser gwely cyson.
4. Osgowch ddeffro eich plentyn a mynd ag ef/hi i’r toiled gan fod hyn ei annog i wneud dŵr yn ystod cwsg.

Os nad yw eich plentyn yn sych yn y nos erbyn 5 oed, siaradwch â’ch ymwelydd iechyd, nyrs ysgol neu weithiwr gofal iechyd proffesiynol.

Ble ydw i’n mynd am gymorth?

Gallwch gael cymorth gan ofalwr eich plentyn, meithrinfa, tîm sefydliad cyn ysgol, ymwelydd iechyd a chanolfan blant neu hyb teuluol.

Gallwch ofyn am hyfforddiant toiled yn ystod unrhyw sgwrs a gewch â’ch tîm ymwelwyr iechyd Gallwch ddisgwyl i’ch ymwelydd iechyd siarad am hyfforddiant toiled yn adolygiad iechyd 9-12 mis eich plentyn.

Mae digon o gyngor arbenigol ar gael, gan gynnwys i deuluoedd plant â SEND.

Ewch i’n tudalen Dolenni Defnyddiol am restr o’r holl ddolenni, adnoddau a chynghorion defnyddiol gan glinigwyr yn ERIC, yr Elusen Coluddyn a Phledren i Blant.

<h1>Y Canllaw Hyfforddiant Toiled</h1>
<h3>Y canllaw newydd, a gefnogir gan y Llywodraeth i bryd a sut i roi hyfforddiant tolied i’ch plentyn</h3>

<p>Potty training is an important milestone in your child's development. We understand that all children develop at their own pace, but research shows it's best for your child's bowel and bladder health to stop using nappies, including reusable nappies, pull-ups and training pants, between 18 and 30 months.</p>

<p>It's really important that children are out of all nappies well in advance of starting Reception year in school. The only exception should be children with a diagnosed medical need, such as a bladder or bowel condition.</p>

<p>Being out of nappies not only helps children to feel confident, healthy and part of the group, it also means teachers can spend more time teaching and supporting children's development in other ways.</p>

<h2>Sut ydw i’n gwybod pryd i ddechrau?</h2>

<p>Gall bron pob plentyn ddysgu bod yn lân a sych â’r cymorth cywir, gan gynnwys plant ag anghenion ac anableddau addysgol, arbennig (SEND). Gall fod angen amser a chymorth ychwanegol ar blant ag anghenion synhwyraidd.</p>

<p>Dylai hyfforddiant toiled gael ei weld fel proses ac nid digwyddiad unigol. Mae’n digwydd dros amser a gall plant ymarfer eistedd ar boti neu doiled pan allant eistedd i fyny’n annibynnol.</p>

<p>Research shows it's best for your child's bowel and bladder health to stop using nappies between 18 and 30 months. Even if your baby or child has SEND, you don't need to wait to start toilet training.</p>

<p>Mae hyfforddiant toiled yn ymwneud â sgiliau dysgu, a gall y rhain gael eu dysgu â chymorth ychwanegol a/neu drefn eglur. Yr hiraf yr arhoswch, yr anoddaf y gall fod i’ch plentyn ddysgu’r drefn newydd a theimlo’n hyderus heb gewynnau.</p>

<p><strong>Bydd rhai plant yn dangos arwyddion ei bod hi’r adeg gywir i stopio defnyddio cewynnau. Er enghraifft, gallant wybod a dweud wrthych pryd maen nhw’n gwneud dŵr ac y bydd y bwlch rhwng gwneud dŵr yn awr o leiaf. Ond ni fydd llawer o blant yn dangos arwyddion clir ac ni fydd y rhan fwyaf byth yn gofyn am stopio gwisgo cewynnau, yn enwedig os ydynt yn gwisgo cewynnau tafladwy neu rai tynnu i fyny sydd wedi’u cynllunio i’w cadw’n teimlo’n sych.</strong></p>

<p><strong>Sicrhewch nad yw eich plentyn yn rhwym –</strong> dylai fod yn gwneud pŵ meddal yn rheolaidd (o leiaf bob yn eilddydd). Os ydych yn meddwl y gallai’ch plentyn fod yn rhwym, mae’n bwysig i gael cymorth â hyn cyn stopio cewynnau.</p>

<p><strong>Oeddech chi’n gwybod?</strong></p>
<ul>
<li><strong>Every year, £400 is spent by British families on nappies and wipes</strong> alone - potty training earlier would save you all of that.</li>
<li><strong>Around 3 billion disposable nappies end up in UK landfill sites</strong> each year - each one can take up to 500 years to decompose</li>
<li><strong>More than £60m is spent per year by UK local authorities</strong> ar gael gwared â chewynnau. Mae hyfforddiant toiled yn helpu lleihau effaith amgylcheddol.</li>
</ul>

<h2>Paratoi</h2>

<p>For many children, it's helpful to bypass the potty altogether and focus on using the toilet (with an appropriate seat, step and rails) instead. Not only does this get the child used to the environment of the bathroom for toileting, but it also helps to remove an additional transitional step by removing the need to then go from potty to toilet.</p>

<p><strong>Ond naill ai’n dewis dechrau â photi neu fynd i’r toiled yn syth, mae llawer o bethau y gallwch eu gwneud i helpu eich plentyn baratoi i stopio gwisgo cewynnau. Gallwch ddechrau paratoi cyn gynted â bod eich plentyn yn gallu eistedd i fyny heb gymorth.</strong></p>

<p><strong>1. Newidiwch gewynnau cyn gynted â’u bod yn wlyb neu wedi’u baeddu</strong><br />Mae hyn yn dysgu eich babi ei bod yn iach i fod yn lân a sych. Os gallwch chi, newidiwch ei gewyn yn yr ystafell ymolchi i’w helpu i gysylltu a gwneud dŵr a phŵ.</p>

<p><strong>2. Cyflwynwch eich plentyn i boti neu doiled</strong><br />trwy ddarllen rhai o’r llyfrau poti gwych sydd ar gael gyda’ch plentyn, gan helpu i’w hoff ddol neu degan gael ‘tro’ arno ac yna ei annog i eistedd arno ei hun.</p>

<p><strong>3. Gall ymarfer eistedd ar boti neu doiled</strong><br />can begin once they have been introduced to the potty or toilet, building up to several times a day.</p>

<p><strong>4. Anogwch ddeiet a chymeriant hylif iach</strong><br />Rhowch ddeiet i’ch plentyn sy’n cynnwys ffibr (e.e. ffrwyth, llysiau a bara brown) i helpu osgoi rhwymedd, sy’n gallu gwneud hyfforddiant toiled yn anoddach.</p>

<p><strong>5. Yfed digon o ddŵr</strong><br />wedi’i rannu rhwng 6-8 diod wedi’u gwasgaru’n wastad trwy gydol y dydd. Wrth gyflwyno bwydydd solet, cynigiwch ddŵr mewn cwpan.</p>

<h3>Mae’n ymdrech tîm</h3>

<p>Os yw eich plentyn mewn meithrinfa, sefydliad cyn ysgol, gyda gofalwr plentyn neu’n derbyn gofal yn rheolaidd gan eich rhieni, ffrindiau neu deulu arall, siaradwch â nhw a thrafodwch sut y byddwch yn gweithio gyda’ch gilydd i gynorthwyo taith hyfforddiant toiled eich plentyn.</p>

<p>Cytunwch ar y camau y byddwch oll yn eu cymryd a gofynnwch iddynt eich cynorthwyo chi a’ch plentyn. Darparwch ddigon o ddillad sbâr a rhowch wybod iddynt am unrhyw arwyddion rydych wedi sylwi arnynt y gallai fod angen ar eich plentyn i ddefnyddio’r poti neu doiled. Bydd y cysondeb hwn yn helpu eich plentyn i ddysgu’n gyflymach.</p>

<h3>Beth fydd ei angen arnaf?</h3>

<ul>
<li>A potty (or more than one) and/or a toilet training seat plus a step to support their feet. The step should be high enough that when seated on the toilet, the child’s knees are higher than their hips.</li>
<li>Pants or reusable cloth training pants.</li>
</ul>

<h3>Gair i gall</h3>

<ul>
<li class="translation-block">Newidiwch gewynnau yn sefyll ar y llawr (cyn gynted ag y gall eich plentyn sefyll yn annibynnol) mewn ystafell ymolchi a chynhwyswch ef/hi yn y broses (e.e. fflysio pŵ, golchi dwylo, gwthio trowsus a chewynnau tynnu i fyny i lawr a thynnu yn ôl i fyny).</li>
<li class="translation-block">Rhoi amser heb gewyn yn rheolaidd. Rhowch gynnig ar hyn ar ôl iddo/iddi wneud dŵr neu bŵ fel y gall brofi’r teimlad o fod heb gewyn. Helpwch ef/hi i wisgo’r cewyn ar ôl hanner awr i’w gadw/chadw yn lân a sych.</li>
<li class="translation-block">Siaradwch am ddŵr a phŵ mewn ffordd ffeithiol.</li>
<li class="translation-block">Gwnewch i’r ystafell ymolchi deimlo’n gyfforddus i’ch plentyn, yn enwedig os oes gan eich plentyn anawsterau prosesu synhwyraidd. Er enghraifft, os yw eich plentyn yn canfod sŵn fflysio’r toiled yn llethol, rhowch gynnig ar ddefnyddio amddiffynwyr clustiau yn yr ystafell ymolchi.</li>
<li class="translation-block">Gall rhai plant fod yn sensitif i arogleuon toiled. Ceisiwch gael lafant, mintys neu burwr aer yn yr ystafell ymolchi.</li>
<li class="translation-block">Gwisgwch ddillad sy’n haws i’w tynnu i lawr, (e.e. mae trowsus loncian neu legins) yn hytrach na throwsus â botymau (e.e. jîns), neu sgertiau â theits, sy’n anoddach i’w dad-wneud pan mae’n bryd mynd i’r ystafell ymolchi, yn syniad gwych! Mae’n well gan rai plant fynd heb dillad o’r canol i lawr yn yr ychydig ddyddiau cyntaf ar ôl iddynt stopio defnyddio cewynnau.</li>
</ul>

<h2>Stopio cewynnau</h2>

<p><strong>Cyn gynted â’ch bod wedi paratoi ac ymarfer, mae’n bryd stopio defnyddio cewynnau yn ystod y dydd. Dewiswch amser sy’n gweithio i’ch teulu, pan fydd bywyd yn gymharol ddigyffro, heb newidiadau na tharfiadau mawr.</strong></p>

<p>Os oes gan eich plentyn broblemau iechyd sy’n effeithio ar ei goluddyn a/neu bledren fel rhwymedd neu heintiad pledren, datryswch y problemau hynny cyn i chi gael gwared â chewynnau.</p>

<p><strong>1. Dywedwch wrth eich plentyn beth sy’n digwydd </strong><br />Rhowch wybod iddi/iddo ei bod/fod yn dweud hwyl fawr i gewynnau ac esboniwch beth mae defnyddio’r poti neu doiled yn ei olygu.</p>

<p><strong>2. Gan ei bod/fod allan o gewynnau nawr, gwyliwch am arwyddion fod angen iddi/iddo fynd ac yna arweiniwch hi/ef at y poti:</strong></p>
<ul>
<li>They tell you they’re weeing or that they need to do a wee.</li>
<li>They know and tell you when they are wet or dirty.</li>
<li>Fidgeting, going quiet, or straining (which could look like pulling faces).</li>
</ul>

<p>Pan welwch arwydd, arweiniwch ef/hi at y poti neu doiled ac anogwch ef/hi i roi cynnig arni. Ceisiwch osgoi cymell neu ofyn i’ch plentyn yn rhy aml os oes angen iddi/iddo ddefnyddio’r poti. Anogwch fechgyn i eistedd i wneud dŵr yn enwedig tra’u bod yn cael hyfforddiant toiled. Mae’n eu helpu i deimlo wedi ymlacio mwy ac os oes angen pŵ arnynt hefyd, bydd yn eu hannog i fynd.</p>

<p>Os oes angen cymorth ar eich plentyn â chyfathrebu, gallwch ddefnyddio arwyddion Makaton, darluniau neu ffotograffau o’r toiled ac ati. Dewiswch un fydd yn helpu eich plentyn i adnabod ei bod yn bryd defnyddio’r poti neu doiled.</p>

<p><strong>3. Rhowch lawer o ganmoliaeth ac anogaeth!</strong><br />Dathlwch bob ymdrech a llwyddiant, ni waeth pa mor fach. Canmolwch eich plentyn am eistedd ar y poti neu doiled – mae unrhyw ddŵr neu bŵ yn fonws!</p>

<p><strong>4. Helpwch eich plentyn i ddysgu sgiliau newydd</strong><br />Dysgwch eich plentyn i sychu ei ben ôl, fflysio’r toiled, golchi ei ddwylo, a dewis ei ddillad isaf ei hun. Mae hyn yn helpu adeiladu hyder ac ymdeimlad o reolaeth. Dylai plant allu sychu eu hunain erbyn yr adeg maen nhw’n dechrau dosbarth Derbyn.</p>

<p><strong>5. Byddwch yn gyson</strong><br />Cyn gynted â bod eich plentyn yn dechrau defnyddio dillad isaf yn ystod y dydd, bydd bod yn gyson yn helpu eich plentyn i ddysgu’n gyflymach. Gall fod yn ddryslyd i blentyn os, er enghraifft, yw’n troi yn ôl at ddefnyddio cewynnau pan mae’n mynd allan.</p>

<h3>Gair i gall</h3>

<ul>
<li>The change from nappies to pants may feel strange. Have options of different shapes, colours, fabric and fit if you feel your child may find this change challenging.</li>
<li class="translation-block">Os yw’ch plentyn yn cael trafferth i eistedd ar y poti yn ddigon hir, rhowch gynnig ar ganu cân neu darllenwch stori gyda’ch gilydd. Anogwch ef/hi i aros ar y poti neu doiled hyd bod y gân neu lyfr wedi gorffen.</li>
<li class="translation-block">Peidiwch â chynhyrfu â damweiniau: Glanhewch gyda’ch gilydd, argoffwch ef/hi’n dyner am y poti neu doiled, a symudwch ymlaen. Os nad ydych yn ffysio pan mae’n cael damwain , ni fydd yn teimlo’n orbryderus a phoenus, ac mae’n fwy tebygol o fod yn llwyddiannus y tro nesaf.</li>
<li class="translation-block">Byddwch yn barod pan fentrwch chi allan: Os gallwch aros gartref am y cwpwl dyddiau cyntaf gallech ei chael hi’n haws, ond pan ewch chi allan, ewch â digon o newidiadau dillad. Gallai poti teithio a leiniwr sedd car golchadwy, amsugnol fod o gymorth.</li>
</ul>

<h2>Mynd heb gewyn ar adeg cwsg bach ac yn y nos</h2>

<p><strong>Cyn gynted â bod eich plentyn wedi stopio defnyddio cewynnau yn ystod y dydd, mae’n bryd meddwl am adegau cwsg bach. Bydd bod heb gewyn ar adegau cwsg bach yn helpu paratoi eich plentyn i fod yn sych yn y nos.</strong></p>

<p>Dechreuwch trwy ei annog i ddefnyddio’r toiled neu boti ychydig cyn adeg cwsg bach ac eto pan mae’n deffro. Pan sylwch fod y cewyn yn aros yn sych o leiaf rhywfaint o’r amser, stopiwch ddefnyddio un yn llwyr ar adeg cwsg bach.</p>

<p>Mae bod yn sych yn y nos fel arfer yn digwydd ar ôl i blant gael hyfforddiant toiled yn ystod y dydd. Mae’r rhan fwyaf o blant yn sych yn y nos erbyn 5 oed, ond i rai gall gymryd mwy o amser.</p>

<h3>Helpwch eich plentyn i ddod yn sych yn y nos drwy:</h3>

<ol>
<li>Ensuring they use the toilet or potty at bedtime, even if they are going to be wearing a nappy to sleep.</li>
<li>Stop having drinks an hour before bedtime.</li>
<li>Have a consistent bedtime routine.</li>
<li>Avoid waking your child and taking them to the toilet as this encourages them to wee during sleep.</li>
</ol>

<p><strong>Os nad yw eich plentyn yn sych yn y nos erbyn 5 oed, siaradwch â’ch ymwelydd iechyd, nyrs ysgol neu weithiwr gofal iechyd proffesiynol.</strong></p>

<h2>Ble ydw i’n mynd am gymorth?</h2>

<p><strong>Gallwch gael cymorth gan ofalwr eich plentyn, meithrinfa, tîm sefydliad cyn ysgol, ymwelydd iechyd a chanolfan blant neu hyb teuluol.</strong></p>

<p>Gallwch ofyn am hyfforddiant toiled yn ystod unrhyw sgwrs a gewch â’ch tîm ymwelwyr iechyd Gallwch ddisgwyl i’ch ymwelydd iechyd siarad am hyfforddiant toiled yn adolygiad iechyd 9-12 mis eich plentyn.</p>

<p>Mae digon o gyngor arbenigol ar gael, gan gynnwys i deuluoedd plant â SEND.</p>

<p class="translation-block">Ewch i’n tudalen Dolenni Defnyddiol am restr o’r holl ddolenni, adnoddau a chynghorion defnyddiol gan glinigwyr yn ERIC, yr Elusen Coluddyn a Phledren i Blant.</p>

Dewch o hyd i gyfarwyddyd a chymorth gyda hyfforddiant toiled o:

• ERIC, Elusen Coluddyn a Phledren Plant
• Bladder and Bowel UK
• Sefydliad Ymwelwyr Iechyd
• CBeebies Parenting
• ERIC Podlediad Llinell Gymorth: Hyfforffiant toiled
• Adran Addysg – cymorth ar gyfer darparwyr blynyddoedd cynnar

Canfyddwch ragor o wybodaeth am ddeiet i blant sy’n cael hyfforddiant toiled:

• Syniadau ar gyfer beth i’w fwydo dros 12 mis - Start for Life, GIG
• Plant ifanc a bwyd: cwestiynau cyffredin - GIG

Canfyddwch gyngor a chyfarwyddyd am rwymedd mewn plant:

• Rhwymedd mewn plant – ERIC

Find out more about night time bedwetting:

• Cyngor i blant gyda gwlychu yn y nos - ERIC
• ERIC Podlediad llinell gymorth: Gwlychu’r gwely

Cyngor a chyfarwyddyd hyfforddiant toiled yn benodol i deuluoedd â phlant sydd ag anghenion ychwanegol

• Cyngor am bledrennau, coluddion a mynd i’r toiled i blant ag anghenion ychwanegol - ERIC
• Canllaw Teuluol: Cymorth gyda mynd i’r toiled – Addewid Dingley
• Hyfforddiant Toiled - Down Syndrome UK
• Mynd i’r toiled a phlant awtisitig – Cymdeithas Awtisitig Genedlaethol
• Rhoi hyfforddiant toiled i blant ag anghenion ychwanegol - ERIC
• Rhoi hyfforddiant toiled i blant ag anghenion ychwanegol – CBeebies Parenting
• ERIC Podlediad llinell gymorth: rhoi hyfforddiant toiled i blant ag anghenion ychwanegol - ERIC

<h3>Dewch o hyd i gyfarwyddyd a chymorth gyda hyfforddiant toiled o:</h3>
<ul>
<li><a href="https://eric.org.uk/potty-training/" target="_blank" rel="noopener">ERIC, Elusen Coluddyn a Phledren Plant</a></li>
<li><a href="https://www.bbuk.org.uk/children-young-people/resources-for-children/" target="_blank" rel="noopener">Bladder and Bowel UK</a></li>
<li><a href="https://ihv.org.uk/for-health-visitors/resources-for-members/resource/ihv-tips-for-parents/health-wellbeing-and-development-of-the-child/toilet-training/" target="_blank" rel="noopener">Sefydliad Ymwelwyr Iechyd</a></li>
<li><a href="https://www.bbc.co.uk/tiny-happy-people/articles/zhqts82#z8g8qyc" target="_blank" rel="noopener">CBeebies Parenting</a></li>
<li><a href="https://eric.org.uk/podcast/episode-13-potty-training/" target="_blank" rel="noopener">ERIC Podlediad Llinell Gymorth: Hyfforffiant toiled</a></li>
<li><a href="https://help-for-early-years-providers.education.gov.uk/health-and-wellbeing/toilet-training" target="_blank" rel="noopener">Adran Addysg – cymorth ar gyfer darparwyr blynyddoedd cynnar</a></li>
</ul>
<h3>Canfyddwch ragor o wybodaeth am ddeiet i blant sy’n cael hyfforddiant toiled:</h3>
<ul>
<li><a href="https://www.nhs.uk/start-for-life/baby/weaning/what-to-feed-your-baby/over-12-months/" target="_blank" rel="noopener">Syniadau ar gyfer beth i’w fwydo dros 12 mis - Start for Life, GIG</a></li>
<li><a href="https://www.nhs.uk/baby/weaning-and-feeding/young-children-and-food-common-questions/#:~:text=Why?,child%20is%205%20years%20old." target="_blank" rel="noopener">Plant ifanc a bwyd: cwestiynau cyffredin - GIG</a></li>
</ul>
<h3>Canfyddwch gyngor a chyfarwyddyd am rwymedd mewn plant:</h3>
<ul>
<li><a href="https://eric.org.uk/childrens-bowels/constipation-in-children/" target="_blank" rel="noopener">Rhwymedd mewn plant – ERIC</a></li>
</ul>
<h3>Find out more about night time bedwetting:</h3>
<ul>
<li><a href="https://eric.org.uk/childrens-bladders/bedwetting/" target="_blank" rel="noopener">Cyngor i blant gyda gwlychu yn y nos - ERIC</a></li>
<li><a href="https://eric.org.uk/podcast/episode-14-bedwetting/" target="_blank" rel="noopener">ERIC Podlediad llinell gymorth: Gwlychu’r gwely</a></li>
</ul>
<h3>Cyngor a chyfarwyddyd hyfforddiant toiled yn benodol i deuluoedd â phlant sydd ag anghenion ychwanegol</h3>
<ul>
<li><a href="https://eric.org.uk/advice-about-bladders-bowels-and-toileting-for-children-with-additional-needs-2/" target="_blank" rel="noopener">Cyngor am bledrennau, coluddion a mynd i’r toiled i blant ag anghenion ychwanegol - ERIC</a></li>
<li><a href="https://dingley.org.uk/wp-content/uploads/2024/05/Support-with-toileting.pdf" target="_blank" rel="noopener">Canllaw Teuluol: Cymorth gyda mynd i’r toiled – Addewid Dingley</a></li>
<li><a href="https://downsyndromeuk.co.uk/parents/toilettraining/" target="_blank" rel="noopener">Hyfforddiant Toiled - Down Syndrome UK</a></li>
<li><a href="https://autism.org.uk/advice-and-guidance/professional-practice/toileting" target="_blank" rel="noopener">Mynd i’r toiled a phlant awtisitig – Cymdeithas Awtisitig Genedlaethol</a></li>
<li><a href="https://eric.org.uk/children-additional-needs/" target="_blank" rel="noopener">Rhoi hyfforddiant toiled i blant ag anghenion ychwanegol - ERIC</a></li>
<li><a href="https://www.bbc.co.uk/tiny-happy-people/articles/zbq8mbk" target="_blank" rel="noopener">Rhoi hyfforddiant toiled i blant ag anghenion ychwanegol – CBeebies Parenting</a></li>
<li><a href="https://eric.org.uk/podcast/episode-15-potty-training-children-with-additional-needs/" target="_blank" rel="noopener">ERIC Podlediad llinell gymorth: rhoi hyfforddiant toiled i blant ag anghenion ychwanegol - ERIC</a></li>
</ul>